الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

325

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

غفلت بيدار مىگشتند ، و به دست و پا مىافتادند و از موسى ع مىخواستند كه دست به دعا بردارد و نجات آنها را از خدا بخواهد اما همين كه طوفان بلا و امواج حوادث فرو مىنشست ، همه چيز را فراموش كرده به حال اول باز مىگشتند . در آيه نخست مىخوانيم « هنگامى كه بلا بر آنها مسلط مىشد ، مىگفتند اى موسى ، براى ما از خدايت بخواه تا به عهدى كه با تو كرده است وفا كند ، و دعايت را در حق ما مستجاب نمايد » ( * ( وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قالُوا يا مُوسَى ادْعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِنْدَكَ ) * ) . اگر تو اين بلا را از ما بر طرف سازى ، سوگند ياد مىكنيم كه قطعا هم خودمان به تو ايمان خواهيم آورد و هم بنى اسرائيل را آزاد ساخته و با تو مىفرستيم ( * ( لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرائِيلَ ) * ) . « رجز » در معانى زيادى به كار رفته است : « بلاهاى سخت ، طاعون ، بت و بتپرستى ، وسوسه شيطان ، و برف يا تگرگ سخت » . ولى همه اينها مصداقهاى مختلفى است از مفهومى كه ريشه اصلى آن را تشكيل مىدهد ، زيرا ريشه اصلى آن به طورى كه « راغب » در كتاب « مفردات » گفته ، همان اضطراب است و به گفته « طبرسى » در « مجمع البيان » مفهوم اصليش انحراف از حق مىباشد ، بنا بر اين اگر به مجازات و كيفر و بلا « رجز » گفته مىشود ، براى اين است كه بر اثر انحراف از حق و ارتكاب گناه ، دامان انسان را مىگيرد ، همچنين بتپرستى يك نوع انحراف از حق و اضطراب در عقيده است ، و نيز به همين جهت عربها به يك نوع بيمارى كه به شتر دست مىدهد و سبب لرزش پاى او مىگردد ، تا آنجا كه مجبور است گامها را كوتاه بردارد ، گاهى راه برود و گاهى توقف كند « رجز » ( بر وزن مرض ) مىگويند ، و اينكه ملاحظه مىكنيم به اشعار جنگى ، « رجز » اطلاق مىشود آن نيز به خاطر آن است كه داراى مقطعهاى كوتاه و نزديك